Listakonan Tanya Ponomarenko hefur getið sér gott orð sem ljósmyndari að undanförnu en hún flutti til Íslands frá Úkraínu árið 2020. Tanya býr á Selfossi ásamt eiginmanni sínum, Þresti Albertssyni og fjögurra ára dóttur þeirra, Sonju.
Sunnlenska.is tók fyrst viðtal við Tanya í desember 2022. Þá höfðu málverk hennar og útsaumsmyndir vakið töluverða athygli. Í dag vinnur hún aðallega við ljósmyndun og hefur á skömmum tíma orðið mjög vinsæl á sínu sviði.
Segja má að Tanya hafi slysast í ljósmyndunina af tilviljun. „Ég var búin að vera í fæðingarorlofi með barn sem hafði ekki sofið lengur en eina klukkustund í einu í marga mánuði. Fæðingarorlofið mitt var brátt á enda og ég vissi ekkert hvað ég ætlaði að fara að gera að því loknu,“ segir Tanya í samtali við sunnlenska.is.
„Ég var þá 25 ára og fannst eins og það væri kominn tími til að gera eitthvað annað í lífinu en ég starfaði sem þjónustustúlka þegar ég varð ólétt. Ég er líka með kennarapróf frá Úkraínu en ég hafði ekki áhuga á að vinna við það, auk þess sem ég efast um að ég gæti unnið í menntakerfinu á Íslandi.“
„Ég ræddi við eiginmann minn og sagði að ég þyrfti að minnsta kosti að eiga eitthvað áhugamál. Mig hafði dreymt um að taka myndir í mörg ár, svo að hann keypti myndavél handa mér og linsu sem lá svo óopnuð í kassa næstum hálft ár. Ég hef aldrei átt myndavél á ævinni og ég var of þreytt til að byrja að læra að nota hana.“
Örlagaríkur mömmumorgunn
Tanya segir að eiginmaður hennar hafi á endanum spurt hvort þau ættu ekki bara að selja myndavélina, þar sem hún var ekki að nota hana og ekki einu sinni búin að læra á hana. Einn mömmumorgun í Selfosskirkju hafði svo afdrifaríkar afleiðingar fyrir framvindu mála.
„Ég sagði við hinar mömmurnar að ég ætti myndavél og langaði að prófa hana. Ég spurði hvort ég mætti koma heim til einhverrar þeirra og taka myndir – frítt. Nokkrar mömmur voru til, sem gladdi mig mikið. Ég man vel eftir fyrstu fjölskyldunni sem ég myndaði, þar sem ég mætti án þess að skilja neitt í notkun myndavéla. Parið átti þrjú börn sem voru svo orkumikil og hlupu út um allt, þannig að allar myndirnar voru hreyfðar og ekki í fókus – og ég hafði ekki hugmynd um hvernig ég ætti að laga það! Ég eyddi klukkustund með fjölskyldunni, tók um þúsund myndir og valdi svona 30 sem ég gat í raun sýnt einhverjum – en þær voru heldur ekki frábærar.“
Boltinn fer að rúlla
Þrátt fyrir að fyrsta myndatakan hafi gengið brösulega þá gaf þessi myndataka Tanya það sjálfstraust sem hún þurfti til að halda áfram.
„Þetta var augnablikið þar sem ég var loksins tilbúin að læra að nota myndavélina mína. Ég horfði á YouTube kennslumyndböndin sem maðurinn minn var búinn að reyna að sýna mér svo lengi. Hann hvatti mig til frekari dáða og sagði það væri miklu betra fyrir mig ef ég vissi hvað ég væri að gera þegar ég væri að taka myndir.“
Þegar Tanya var búin að læra betur á myndavélina tók hún myndir af fleiri fjölskyldum og bjó í kjölfarið til Instagram-síðu fyrir myndirnar sínar. „Ég var líka með gjafaleik á Instagram þar sem ég gaf myndatöku og síðan stækkaði hratt á stuttum tíma.“
Tveimur mánuðum eftir að Tanya byrjaði að munda myndavélina var hún svo bókuð af fjölskyldu sem hún þekkti ekki neitt. „Þau vildu fá fjölskyldumyndir og borguðu mér 25.000 krónur fyrir. Ég var svo stressuð og vissi ekki alveg hvað ég var að gera en mér fannst myndirnar hafa tekist vel á þeim tíma. Ég verð þeim ævinlega þakklát fyrir tækifærið. Konan á líka stóra fjölskyldu og marga vini sem varð til þess að ég fékk fullt af verkefnum út frá þessari einu myndatöku.“
Dýrmætur stuðningur frá tengdaforeldrunum
Tanya hefur ekki aðeins dýrmætan stuðning frá eiginmanninum heldur hafa tengdaforeldrar hennar veitt henni ómetanlega aðstoð.
„Þau hafa alltaf stutt mig og sýnt því einlægan áhuga sem ég er að gera. Síðasta sumar var ég að hugsa að það væri gaman að vera með stúdíó til að taka myndir af fjölskyldum. Tengdapabbi gerði sér þá lítið fyrir og byggði lítið stúdíó í garðinum okkar svo ég gæti tekið myndir. Það gerði hann á stuttum tíma og stúdíóið er alveg fullkomið!“
„Tengdamamma er líka alltaf svo áhugasöm um allt það sem ég er að gera og er alltaf tilbúin að passa dóttur okkar ef við þurfum bæði að vinna um helgar. Ég hef aldrei fengið svona mikinn stuðning og það gefur mér mikla hvatningu til að vinna hörðum höndum og gera mitt besta“
Í djúpu laugina 2025
Þrátt fyrir mikið annríki finnst Tanya samt erfitt að titla sig sem atvinnuljósmyndara.
„Ég hugsaði aldrei um ljósmyndun sem fullt starf, ekki einu sinni þegar ég byrjaði að taka myndir árið 2023. Ég leit meira á þetta sem áhugamál og aukapening. Árið 2024 tók ég nokkur netnámskeið í ljósmyndun til að læra betur hvernig ég ætti að vinna með ljós, myndavélarstillingar, myndbyggingu og svo framvegis.“
„Í fyrra ákvað ég svo að ég væri tilbúin fyrir mitt fyrsta brúðkaupstímabil. Ég var brjálæðislega stressuð en öll pörin sem ég myndaði skrifuðu mér góðar umsagnir og ég fékk engar kvartanir. Ég er miklu öruggari núna og veit eiginlega hvað ég er að gera!“
„Ég er kannski föst í flugumannsheilkenni (e. imposter syndrome) vegna þess hvernig þetta byrjaði allt saman og hvernig það tók tíma fyrir mig að finna mína leið. En ég veit hvað ég er að gera núna, hvernig á að nota ljósið, hvernig á að taka myndirnar sem ég vil, hvernig á að takast á við streitu og óvæntar aðstæður og mér finnst ég vera að verða betri í að láta fólki líða vel og afslappað í kringum mig.“
Tanya notar tvær Sony myndavélar og tvær mismunandi linsur.
„Ef þú spyrð mig af hverju ég nota þær og hvers vegna ég valdi Sony en ekki eitthvað annað – þá hef bókstaflega enga hugmynd um það. Ef ég væri ekki gift gaur sem hefur gaman af búnaði og hefur einlæga gaman af að rannsaka allt þetta, þá myndi ég líklega aldrei kaupa myndavél eða eitthvað af handahófi,“ segir Tanya og hlær en þess má geta að Þröstur, eiginmaður hennar, vinnur sem hljóðmaður og þykir mjög fær í sínu fagi.
Jafnvel grátandi stundir geta fallegar
Ungabörn og brúðkaup er það sem Tanya finnst skemmtilegast að mynda. „Almennt séð elska ég þetta starf því það setur mig í hamingjukúlu þar sem ég sé aðeins góðar stundir í lífi fólks. Það er ótrúlegt þegar nýtt barn fæðist en ég sé þó þegar það er erfitt fyrir fjölskylduna og þegar foreldrar eru líklega svefnvana eða barnið grætur alla myndatökuna. Ég reyni mitt besta til að halda ferlinu rólegu og skila góðum myndum.“
„Fyrir fjórum árum var ég í þessum sporum. Ég svaf ekkert og eyddi hverjum degi með grátandi barni sem hætti ekki að öskra af einhverri ástæðu. Nú sé ég þessar stundir öðruvísi og reyni að sýna fólki að jafnvel grátandi stundir geta verið dýrmætar og fallegar.“
Tanya segir að hún finni fyrir mikilli ábyrgð þegar hún myndar brúðkaup. „Ég hugsa alltaf hvaða myndir ég vil fá frá stóra deginum mínum. Ég græt í hverju brúðkaupi, oftast nokkrum sinnum, í sumum ræðum, faðmlögum, þegar fjölskyldur safnast saman. Elska að hafa myndavélina fyrir framan andlitið á mér svo ég get grátið eins mikið og ég vil.“
Stundum erfitt að finna jafnvægið milli einkalífs og vinnu
Allt ferlið í kringum ljósmyndunina hefur komið Tanya skemmtilega á óvart. „Ég elska að þetta sé vinnan mín núna. Það er eins og ég komi til að skemmta mér og sinna áhugamálinu mínu og einhvern veginn borgar fólk mér fyrir það. Það er ekki gaman að vera sjálfstætt starfandi og borga alla þessa skatta en hvað um það, ég hef aldrei notið neinnar vinnu jafn mikið.“
„Ég hjálpa fólki að skapa minningar sem mér finnst ótrúlega skemmtilegt. Eftir 20-50 ár verða þessar myndir og nokkrar sjálfsmyndir úr iPhone eina leiðin fyrir fólk til að líta til baka og reyna að endurlifa stundirnar þegar þau voru ung, börnin voru lítil, sumir af eldri ættingjunum voru enn á lífi.“
„Það getur aftur á móti verið erfitt að finna jafnvægi milli einkalífs og vinnu. Ég er að verða sífellt meira bókuð og þetta er fyrsta brjálaða virka brúðkaupstímabilið mitt. Ég er bókuð næstum alla laugardaga frá maí til september og auðvitað tek ég líka fjölskyldumyndatökur og fyrirtækjaverkefni.“
„Mér finnst þetta svo skemmtilegt. Þetta er oft á tíðum mjög tilfinningaþrungið og frábær reynsla fyrir mig en ég þarf smá tíma til að jafna mig tilfinningalega og síðan líkamlega eftir myndatökur. Einnig vil ég lifa lífinu mínu. Mér finnst dóttir mín stækka svo hratt og verða alveg ný manneskja í hverjum mánuði. Ég er hrædd um að missa af einhverju sem mun aldrei endurtaka sig þar sem hún er svo lítil,“ segir Tanya en eiginmaður hennar vinnur í viðburðarbransanum og er líka mjög upptekinn yfir sumartímann við sumartónleika og aðrar hátíðir.
Vinsælt að mynda bónorð á Íslandi
Tanya segir að það færist í aukanna að hún fáir fyrirspurnir erlendis frá. „Ég hef meira að segja fengið nokkrar beiðnir fyrir sumarið 2027. Ég bjó líka nýlega til vefsíðu fyrir ferðamenn. Hún er ekki alveg tilbúin með öllum leitarvélakerfum en einhvern veginn finnur fólk mig og ég elska það.“
„Undanfarið hef ég fengið ansi margar beiðnir um að mynda óvænt bónorð. Það er viðbót við hamingjukúluna mína þar sem ég fæ að rómantísera lífið til fulls. Þá hefur tilvonandi eiginmaður skipulagt allt fyrirfram og ræður þar á meðal ljósmyndara – mig – til að fanga augnablikið þegar hann biður verðandi eiginkonu sinnar í íslenskri náttúru.“
Erfitt að finnast maður vera nóg
Aðspurð út í framtíðarmarkmið segir Tanya það vera óráðið. „Mér finnst ég vera að ná nýjum hæðum núna, bara með þeim gæðum sem ég get boðið upp á, reynslunni sem ég hef og fyrirspurnum sem ég fæ. Ég tel að ég muni finna minn stíl enn frekar, gera tilraunir og færa meiri list inn í ljósmyndun mína.“
„Almennt séð er ljósmyndun það listrænasta sem ég hef nokkurn tímann gert, en ég get samt ekki hætt að dreyma um að mála meira og gera alls konar list að stærri hluta af lífi mínu.“
„Þrátt fyrir að hafa bara byrjað fyrir þremur árum þá er ég fullbókuð í brúðkaupsmyndatökur og hef tugi fjölskyldna sem vilja bóka mig og svo framvegis. Þegar maður skoðar það sem er á samfélagsmiðlum þá getur verið erfitt að finnast að maður sé nóg. Það er erfitt að hætta að bera sig saman við aðra og vera með sjálfstraust til að manni finnist maður vera að gera nóg.“
„Ég get aftur á móti sagt að ég sé stolt af sjálfri mér að hafa hent mér í djúpu laugina og gert þetta á minn skrítna hátt. Maður á alltaf að reyna, því hvað ef það gengur upp og þú færð að lifa draumalífinu þínu?“ segir Tanya að lokum.