Villandi samanburður við Norðmenn

Harðir stuðningsmenn þess að Ísland gangi í Evrópusambandið, þar á meðal Þorgerður Katrín Gunnrsdóttir utanríkisráðherra, hafa ítrekað bent á það að Norðmenn hafi farið í viðræður við sambandið, kosið um inngöngusamning og ekki þurft að fara í neina aðlögun að regluverki þess. Norðmenn fóru vissulega ekki í aðlögunarferli að Evrópusambandið en það var einfaldlega vegna þess að það var ekki til fyrir rúmum 30 árum síðan þegar þeir sóttu síðast um inngöngu í sambandið.

Fram að því að Norðmenn höfnuðu inngöngu í Evrópusambandið árið 1994, sem þá hét Efnahagsbandalag Evrópu á ástkæra ylhýra, höfðu einungis ríki í Vestur-Evrópu sótt um inngöngu í það. Eftir höfnun Norðmanna eftir einfaldar viðræður beindust sjónir ráðamanna í Brussel einkum að hinum nýfrjálsu ríkjum í Austur-Evrópu sem verið höfðu undir járnhæl kommúnista á árum kalda stríðsins þar sem stjórnkerfin og efnahagsmálin voru gjörólík því sem þekktist fyrir vestan.

Fyrir vikið leizt ráðamönnum Evrópusambandsins ekkert á það að fá umrædd ríki inn í sambandið og að aðlögun að regluverki og stjórnsýslu þess færi fram eftir það. Þess vegna var lagður grunnur að því inngönguferli sem síðan hefur verið til staðar og Ísland fór í með umsókninni 2009 og fer aftur í verði það samþykkt í þjóðaratkvæðinu í lok sumars. Ferli sem gengur þannig fyrst og síðast út á fulla aðlögun að sambandinu samhliða viðræðunum og áður en samningur liggur fyrir.

Fram kemur þannig skýrt í gögnum Evrópusambandsins að viðræðurnar gangi fyrst og fremst út á aðlögun umsóknarríkis samhliða þeim. Til að mynda í spurt og svarað á vefsíðu þess: „Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig.“

Hins vegar er ekki nóg með að þetta komi fram í gögnum Evrópusambandsins heldur á það einnig við um greinargerðina með þingsályktunartillögu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, utanríkiráðherra og formanns Viðreisnar, um fyrirhugað þjóðaratkvæði. „Á það er gjarnan bent að aðildarviðræður við ESB snúist um að ný aðildarríki lagi sig að reglum sambandsins. Má þetta til sanns vegar færa, enda væri Ísland að ganga í ríkjabandalag með fyrirliggjandi reglum.“

Hjörtur J. Guðmundsson
Sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur