Það hefur vart farið fram hjá neinum að Grímsnes- og Grafningshreppur er eitt þeirra sveitarfélaga sem hefur vaxið hvað hraðast á Suðurlandi á undanförnum árum. Þessi þróun er hvorki tilviljun né tímabundin bylgja, hún endurspeglar aðdráttarafl svæðisins. Sveitarfélagið býr yfir sterkum innviðum, eftirsóknarverðri staðsetningu í nálægð við höfuðborgarsvæðið og einstökum náttúrugæðum sem laða að sér nýja íbúa. Þá hefur einnig verið hér svigrúm til frekari uppbyggingar, sem gerir svæðið sérstaklega áhugavert fyrir fjölskyldur og einstaklinga sem vilja sameina kyrrð landsbyggðarinnar og aðgengi að þjónustu.
Ég er ein þeirra sem valdi að setjast hér að. Ástæðurnar voru margar: gæði samfélagsins, nálægðin við náttúruna og sú sýn að hér væri að finna blómlegt og vaxandi fjölskyldusamfélag. Hér hef ég búið um árabil og byggt upp heimili þar sem umhverfið, fjöllin, víðáttan og kyrrðin skapa sterka og heilbrigða umgjörð um daglegt líf. Þessi lífsgæði eru ekki sjálfgefin; þau eru afleiðing af meðvituðum ákvörðunum um hvernig samfélag er byggt upp og viðhaldið.
Fólksfjölgun er þó ekki án áskorana. Hún kallar á skýra sýn og markvissa uppbyggingu. Þegar íbúum fjölgar þarf að tryggja að grunnþjónusta haldi í við þróunina. Skólamál eru þar í forgrunni, bæði hvað varðar aðstöðu, mönnun og gæði kennslu. Sama á við um íþróttastarf og tómstundir, sem skipta sköpum fyrir velferð barna og ungmenna. Velferðarþjónusta þarf einnig að þróast samhliða, þannig að hún mæti þörfum allra aldurshópa, ekki síst eldri borgara og viðkvæmra hópa.
Til að þetta gangi upp þarf reglulega og faglega greiningu á þörfum samfélagsins. Það er ekki nóg að bregðast við þegar vandamál koma upp; það þarf að horfa fram á við og skipuleggja með langtímasýn. Félagslegir og stjórnsýslulegir innviðir verða að þróast í takt við raunverulegar aðstæður íbúa. Slík uppbygging krefst fagmennsku, gagnsæis og framsýnni stefnumótunar þar sem ákvarðanir eru teknar á grundvelli gagna og samráðs.
Jafnframt er mikilvægt að hafa í huga að lífið í sveitarfélaginu þarf að vera sanngjarnt fyrir alla íbúa þess. Aðgengi að þjónustu, tækifærum og upplýsingum má ekki ráðast af tengslum, búsetu innan sveitarfélagsins eða öðrum tilviljanakenndum þáttum. Stjórnsýslan þarf að vera laus við hlutdrægni og byggja á jafnræði, þar sem allir íbúar standa jafnir gagnvart ákvörðunum og njóta sömu réttinda og virðingar. Slíkt er grundvallarforsenda trausts og heilbrigðs samfélags.
Margt hefur þegar verið vel gert í sveitarfélaginu. Uppbygging íþrótta- og útivistarsvæða hefur verið til fyrirmyndar og nýleg opnun líkamsræktaraðstöðu er jákvætt og mikilvægt skref. Slík verkefni stuðla ekki aðeins að bættri líkamlegri heilsu íbúa, heldur styrkja einnig félagsleg tengsl og auka samkennd innan samfélagsins. Þegar fólk hittist, hreyfir sig og tekur þátt í sameiginlegum verkefnum verður til sterkari samfélagslegur grunnur.
Samt sem áður stöndum við á tímamótum. Vöxturinn krefst þess að við stöldrum við og spyrjum okkur gagnrýninna spurninga: Erum við að byggja upp samfélag sem stenst kröfur framtíðarinnar? Er þjónustan að þróast í takt við fjölgun íbúa? Og ekki síður, eru allir íbúar að njóta þess sama aðgengis og tækifæra?
Kjarni hvers samfélags er ekki eingöngu innviðir eða framkvæmdir heldur fólkið sjálft. Mannauðurinn er mikilvægasta auðlindin. Mannauður, samskipti og samkennd eru þau gildi sem móta sterkt og heilbrigt samfélag. Traust er þar lykilatriði. Án trausts milli íbúa og stjórnvalda veikjast undirstöður samfélagsins hratt, og það getur haft langvarandi áhrif á þróun þess.
Leiðtogahlutverkið skiptir því sköpum. Góður leiðtogi leitast ekki við að stjórna með boðvaldi eða halda upplýsingum fyrir sig, heldur vinnur markvisst að því að efla aðra, hlusta á ólíkar raddir og skapa vettvang fyrir opið samtal. Auðmýkt og gagnsæi eru ekki veikleikar í stjórnsýslu, heldur styrkleiki. Þau byggja upp traust og stuðla að betri ákvörðunum.
Raunverulegur mannauður felst í því að skapa aðstæður þar sem einstaklingar fá að vaxa og dafna, bæði sem persónur og sem virkir þátttakendur í samfélaginu. Það þýðir að skapa rými fyrir frumkvæði, hvetja til þátttöku og tryggja að rödd hvers og eins fái að heyrast. Samfélag er sameiginlegt verkefni þar sem ábyrgðin er ekki aðeins á herðum kjörinna fulltrúa, heldur allra íbúa.
Þegar öllu er á botninn hvolft snýst stjórnsýsla ekki um stöðu eða vald, heldur um samvinnu. Hún snýst um að „stækka borðið“ og tryggja að fleiri fái sæti við það, fleiri fái tækifæri til að hafa áhrif og fleiri upplifi að þeir tilheyri. Samfélag sem byggir á slíkum grunni er ekki aðeins sterkara, heldur einnig sjálfbærara til lengri tíma.
Ég trúi að ég hafi valið rétt þegar ég ákvað að búa hér. Ég vil sjá sveitarfélag sem heldur áfram að vaxa, en gerir það á ábyrgan og yfirvegaðan hátt. Sveitarfélag þar sem allir íbúar finna sig velkomna, þar sem fjölbreytileiki er styrkur og þar sem framtíðarsýnin er skýr.
Tækifærin eru til staðar. Ábyrgðin er okkar.
Þess vegna býð ég mig fram fyrir Betri sveit – fyrir okkur öll.
Ragna Ívarsdóttir
Skipar 2. sætið á Ö–lista í Grímsnes- og Grafningshreppi