Samstillt átak bæjarstjórnar og starfsmanna sveitarfélagsins hefur skilað sér í ábyrgari rekstri og stöðvað skuldasöfnun. Nauðsynlegur viðsnúningur fyrir samfélagið því sveitarfélagið var á mjög erfiðum stað fjárhagslega árið 2022 og gat í raun ekki staðið undir öllum skuldbindingum. Á þennan stað vona ég að enginn vilji fara aftur.
Á árunum 2018-2022 fór rekstur sveitarfélagsins því miður úr böndunum. Almenn útgjöld jukust langt umfram tekjur og taka þurfti lán til að standa undir daglegum rekstri sveitarfélagsins. Á þessu tímabili jukust skuldir sveitarfélagsins úr 12,3 ma.kr árið 2018 í 28,3 ma.kr árið 2022, líklega Íslandsmet í skuldsetningu. Af þeim fóru um fimm milljarðar eða 30% af lántökunni í daglegan rekstur en ekki nauðsynlega fjárfestingu innviða. Það eru allir sammála um mikilvægi þess að byggja upp innviði sem efla þjónustu við íbúa, en það er algjörlega ósjálfbært að taka lán fyrir daglegum rekstri.
Við vitum öll að það er ekki hægt að reka heimili, fyrirtæki né sveitarfélag til lengri tíma ef útgjöldin eru meiri en innkoman. Fyrsta skref Sjálfstæðisflokksins á nýju kjörtímabili árið 2022 var að tala opinskátt og af hreinskilni um stöðuna og hvernig yrði að takast á við verkefnið. Þetta hafa fulltrúar Samfylkingar og Framsóknar aldrei þorað að horfast í augu við og viðurkenna.
Í framhaldinu var ráðast í nauðsynlegar aðgerðir og endurskipulagningu á rekstri sveitarfélagsins, en á sama tíma reynt eftir fremsta megni að standa vörð um velferð íbúa og okkar viðkvæmustu hópa.
Erfiðar aðgerðir skiluðu árangri
Farið var í einar umfangsmestu aðgerðir sveitarfélags á Íslandi þar sem hagrætt var í öllum rekstri sveitarfélagsins, stöðugildum fækkað og eignir seldar. Framkvæmdum var forgangsraðað en haldið áfram með uppbyggingu innviða líkt og nýs grunnskóla, hreinsistöðvar og orkuöflunar. Það þurfti að vinna á yfir sex milljarða uppsöfnuðu rekstrartapi án þess að auka lántöku og tryggja grunnþjónustu.
Í ágúst 2023 runnu upp erfiðustu mánaðamót sveitarfélagsins. Eftir útborgun launa voru aðeins um 17 milljónir króna eftir til að greiða aðra reikninga. Sveitarfélagið var þá hársbreidd frá því að missa fjárhagslegt sjálfstæði sitt og svipuð staða endurtók sig síðar á árinu. Af þeim sökum þurfti bæjarstjórn að grípa til frekari aðgerða til að verja grunnþjónustu sveitarfélagsins.
Ein af þeim aðgerðum var tímabundið álag á útsvar fyrir árið 2024. Slík aðgerð er neyðarúrræði og ekki auðveld ákvörðun. Hún var þó nauðsynleg til að standa vörð um þjónustu við íbúa.
Gjörbreytt staða í dag
Staðreyndin er sú að þær aðgerðir sem sjálfstæðismenn hafa leitt í bæjarstjórn hafa skilað árangri. Aðgerðirnar hafa ekki verið sársaukalausar, en þær munu skila sér í lægri sköttum og betri þjónustu við alla íbúa sveitarfélagsins.
Fasteignagjöld lækkuðu til að mynda í krónum talið milli ára hjá lang flestum íbúum og námsgjöld á leikskólum hækkuðu ekki milli ára. Það gerist ekki af sjálfu sér og sýnir hversu mikilvægt er að halda þétt utan um reksturinn.
D-listi sjálfstæðismanna í Árborg vill vinna áfram að ábyrgum rekstri, uppbyggingu innviða og bættrar þjónustu við íbúa. Þannig getum við unnið áfram að lækkun skatta og gjalda fyrir íbúa.
Sveinn Ægir Birgisson,
Formaður bæjarráðs Árborgar og bæjarfulltrúi D-lista Sjálfstæðismanna