Langvarandi hitabylgjur og þurrkar víða um Evrópu hafa valdið verulegum skaða á landbúnaði og vakið áhyggjur af áhrifum á matvælaöryggi og verðþróun á næstu árum.
Christian Anton Smedshaug, hagfræðingur hjá Landkreditt í Noregi, segir að endurtekin þurrkatímabil dragi úr framleiðslugetu landbúnaðarins, auki kostnað bænda og geti leitt til minni fjárfestinga og samdráttar í framleiðslu til lengri tíma.
Hann telur að áhrifin á kornverð verði ekki endilega mikil til skamms tíma þar sem korn er alþjóðleg verslunarvara og hægt sé að flytja það inn frá svæðum þar sem uppskera er betri. Til lengri tíma litið megi þó búast við hækkandi verði, einkum ef útflutningur frá Svartahafssvæðinu raskast. Þar geti jafnframt aukinn flutningskostnaður vegna alþjóðlegra átaka haft áhrif.
Áhrifin á kjöt- og mjólkurframleiðslu gætu hins vegar orðið meiri. Minni grasspretta vegna hitanna hækkar fóðurkostnað og getur leitt til fækkunar nautgripa, sem aftur leiðir til hærra verðs á nautakjöti. Fyrir lönd eins og Noreg, sem flytja inn hluta nautakjöts síns, gæti það komið fljótt fram í hærra vöruverði. Sama á við um ávexti og grænmeti.
Breska hugveitan Energy and Climate Intelligence Unit áætlar að hitabylgjan í júní ein og sér kunni að hafa valdið evrópskum kornbændum tekjutapi upp á um tvo milljarða evra. Þar er bent á að hitinn hafi komið á viðkvæmum vaxtarskeiði kornsins og dregið úr uppskeru víða um álfuna.
Mest er tjónið talið í Frakklandi, þar sem talið er að um 3,4 milljónir tonna af maís hafi farið forgörðum, en einnig er búist við verulegum uppskerubresti í Ungverjalandi og á Spáni.
Vísindamenn benda á að þurrkarnir skýrist ekki aðeins af skorti á úrkomu. Hærra hitastig veldur því einnig að vatn gufar hraðar upp úr jarðvegi, ám og vötnum. Því getur minniháttar samdráttur í úrkomu leitt til mun alvarlegri þurrka en áður. Rannsóknir sýna einnig að jarðvegur er nú farinn að þorna óvenju snemma á vorin, sem breytir forsendum landbúnaðar víða í Evrópu.
Afleiðingin gæti orðið minni matvælaframleiðsla, hærra matvælaverð og aukið álag á viðkvæm heimili.
Smedshaug telur að Norðurlönd þurfi að búa sig undir meiri sveiflur í matvælaframleiðslu og verði. Hann leggur áherslu á að mikilvægi matvælabirgða muni aukast. Að hans mati eru þriggja mánaða birgðir af korni ekki nægjanlegar fyrir ríki sem eru háð innflutningi á korni og reynslan sýni að stefna eigi að birgðum sem dugi í að minnsta kosti sex mánuði.
Þýtt og endursagt úr frétt NRK 2. ágúst.
Erna Bjarnadóttir
Hagfræðingur