Kæru Sunnlendingar,
tíminn flýgur og nú er fyrsti þingvetur minn í fullri lengd að baki. Ég legg mig fram á hverjum degi og fyllist þakklæti yfir því að fá að sinna þessu hlutverki fyrir ykkur.
Takk fyrir stuðninginn, hvatninguna, leiðsögnina og samstarfið í vetur. Þannig vinnast verkin.
Ýmislegt hefur þegar áunnist og hér set ég fram stutta samantekt á nokkrum þeirra mála sem ég hef barist fyrir á þinginu. Á miðju stjórnmálanna legg ég áherslu á samvinnu þvert á hið pólitíska litróf og lausnamiðaða nálgun. Það er mín pólitík, með almannahagsmuni að leiðarljósi.
Ég vona að lesturinn verði bæði gagnlegur og ánægjulegur og hlakka sannarlega til áframhaldandi samvinnu um góð mál á komandi þingi.
Njótið íslenska sumarsins!
Kær kveðja
Halla Hrund
Oddviti Framsóknar í Suðurkjördæmi
• Landið okkar og auðlindir. Við þurfum að hugsa til langs tíma um eignarhald á íslensku landi og þeim fjölbreyttu auðlindum vatns, jarðefna og jarðhita sem því fylgja.
Þingsályktun mín um takmarkanir á jarðakaupum erlendra aðila, með auðlindasjónarmið að leiðarljósi, var samþykkt á Alþingi í vor. Það er mikilvægt skref í átt að því að koma skýrara skikki á þessi mál og gæta langtímahagsmuna þjóðarinnar.
Ég er þakklát atvinnuvegaráðherra og þingheimi öllum fyrir stuðninginn, en þingsályktunin var samþykkt einróma í þingsal.
Nú verðum við að ljúka þessu máli óháð öllu öðru.
• Forgangur almennings í orkumálum. Ég lagði fram þingmál um orkuöryggi almennings með áherslu á að tryggja þurfi heimilum forgang að orku og ákveðna verðvernd. Orkan okkar er mikil, en hún er ekki ótakmörkuð. Þess vegna þurfum við að hafa skýra sýn á það í hvað hún á að nýtast og tengja orkumálin betur við markmið okkar í byggðamálum, orkuskiptum og matvælaframleiðslu.
• Varfærni í vindorkumálum. Ég talaði gegn vindorkufrumvarpi ríkisstjórnarinnar og lagði til breytta nálgun um leið og ég lagði mig fram við að bæta frumvarpið eins og hægt var til að lágmarka skaðann. Í stað þess að stór hluti landsins geti orðið vettvangur sífellt fleiri vindorkutillagna tel ég skynsamlegt að kortleggja fyrst hvar vindorka hentar raforkukerfinu og afmarka síðan örfáa, vel valda staði. Byggjum upp í skrefum, lærum af reynslunni og tryggjum að náttúran, nærsamfélögin og þjóðin njóti vafans og ábatans. Gleymum ekki heldur að í hvað orkan nýtist er hluti af sátt um orkunýtingu. Hér þurfum við að flýta okkur hægt og vanda til verka.
• Íslenskan í fyrsta sæti. Ég lagði fram þingmál um aukna íslenskufærni innflytjenda og hef kallað eftir markvissari fjárfestingu, með mælanlegum vörðum, í kennslu og fleiri tækifærum til að læra og nota tungumálið. Íslenskan er einn af grunninnviðum samfélagsins og lykill að virkri þátttöku. Sömuleiðis þarf atvinnu og innflytjendastefna að tryggja að fólksfjölgun sé sjálfbær svo að innviðir tungumálsins að fylgja með. Það er lykilforsenda fyrir samheldni okkar og sókn.
• Fæðuöryggi og íslensk matvælaframleiðsla. Bændurnir okkar eru hluti af viðnámsþrótti Íslands og sú hugsun þarf að rata inn í öryggis- og varnarstefnu okkar með skýrari hætti. Líta ætti á fjárfestingu í innviðum í landbúnaði, svo sem uppfærslu húsakosts og innleiðingu nýrrar tækni, sem hluta af framlagi okkar til öryggis- og varnarmála. Þetta hef ég tekið upp beint við ráðherra utanríkismála. Ég hef jafnframt stutt við vinnu tengda jöfnun dreifikostnaðar raforku og önnur mál sem sem styðja við fæðuöryggi.
• Ferðaþjónusta og heimabyggð. Ferðaþjónusta þarf að vaxa með sjálfbærum hætti og við eigum að leggja áherslu á gæði, sérstöðu og það sem er ekta. Samspil ferðaþjónustu og landbúnaðar skiptir miklu máli. Ferðamenn koma ekki hingað til að sjá tómar sveitir og borða kókópöffs. Matarmenningin, landið sjálft og varðmenn þess, bændur, eru mikilvægur hluti af framúrskarandi ferðaþjónustu til lengri tíma.
Það skiptir líka máli að heimabyggðir njóti ábatans af því að hafa lagt sitt af mörkum við stofnun þjóðgarða og uppbyggingu vandaðrar vöru sem byggir á þekkingu heimamanna og tengslum þeirra við landið. Þetta á til dæmis við í Vatnajökulsþjóðgarði.
• Fjarnám og framhaldsskólar. Ég hef lagt áherslu á fjarnám og aðgengi að námi um allt land. Ég tók sérstaklega upp stöðu heimavistar Fjölbrautaskóla Suðurlands sem er óviðunandi. Heilt yfir er framhaldsskólastigið vanfjármagnað og þörf á að endurskoða forgangsröðun fjármuna.
• Menntun og sókn í nýsköpun. Ég hef kallað eftir meiri áherslu á raunvísindi, tækni og verkfræði, iðnnáms af öllum toga og skapandi greinar s.s. kvikmyndageirann. Við þurfum að horfa fram á veginn og byggja upp þá þekkingu og mannauð sem samfélagið þarf til framtíðar og vera tilbúin undir gjörbreyttan heim með hraðri þróun gervigreindar. Nýsköpun og sókn verða að vera í forgrunni, þvert á geira samfélagsins. Þar er sárt að sjá niðurskurð, í stað sóknar um allt land. Hér eru rík tækifæri á Suðurlandi.
• Börnin og snjalltæki. Áhrif samfélagsmiðla, snjalltækja og nýrrar tækni á börn og ungmenni hafa verið mér hugleikin frá því við gáfum út Símaklefann með Barnaheillum. Tæknin þróast hratt og við þurfum að halda í við þá þróun með skýrari umgjörð. Ég studdi heilshugar breytingar á löggjöf um notkun símtækja í kennslustofum og tel að við munum almennt horfa á ofnotkun síma með sambærilegum hætti og við horfum á reykingar í dag.
Ég er talsmaður þess að nota tölustafi í einkunnagjöf og vil auka áherslu á aga, festu og skýrara námsmat í skólahaldi. Agi og festa eru nauðsynleg fyrir árangur, en ekki síður fyrir líðan barna í skólanum.
• Ungmenni með geð- og fíknivanda þurfa hjálp og fjölskyldur stuðning. Ég kallaði eftir sérstakri umræðu um börn og ungmenni með geð- og fíknivanda og hef fylgt málinu eftir með fyrirspurnum til ráðherra. Það eru margar fjölskyldur í sárum eftir erfiða reynslu og fjöldi fólks upplifir sig ráðalausan og úrvinda í krefjandi aðstæðum. Þessa umgjörð þarf að laga og kerfi þurfa að halda um fólk en ekki flækja og tefja.
• Ábyrg efnahagsstjórn. Ábyrg efnahagsstjórn snýst um skýra forgangsröðun. Við höfum talað fyrir aga í ríkisfjármálum, hófsemi í útgjöldum og því að fjármunir fari fyrst og fremst í sterka grunnþjónustu. Agi í efnahagsmálum er ein forsenda þess að ná verðbólgunni niður. Það skiptir íslensk heimili mestu máli. Há verðbólga hækkar vexti, eykur greiðslubyrði og þrengir að fólki í daglegu lífi.
• Samgöngumál í deiglunni. Í umræðu um samgönguáætlun lagði ég sérstaka áherslu á einbreiðu brýrnar á Suðausturlandi, sjóvarnir sem birtast á Suðurnesjum, Akranesi, Vík og víðar, betri almenningssamgöngur, vetrarþjónustu á landsbyggð, færslu vegar við Hveragerði, mikilvægi Herjólfs og ferjuáætlunar fyrir landið allt – svo nokkur dæmi séu tekinn. Heilt yfir er ljóst að fjármagna þarf málaflokkinn betur án þess að blóðmjólka landsbyggðina. Innviðafélagið verður að virka til að auka fjármagn til málaflokksins og skilvirkni sömuleiðis.
• Fjármögnun þjónustu fyrir fatlað fólk. Sveitarfélög, sérstaklega í dreifðum byggðum líkt og á Suðurlandi hafa misjafnt bolmagn til að sinna lögbundinni þjónustu við ólíka hópa, ekki síst þegar þjónustan er umfangsmikil eða sérhæfð. Réttur fatlaðs fólks á hins vegar ekki að ráðast af fjárhagsstöðu eða stærð sveitarfélagsins sem það býr í. Þess vegna hef ég stutt og talað fyrir því að ríkið komi með skýrari hætti að fjármögnun og ábyrgð þar sem þörf krefur, samhliða því að sveitarstjórnarstigið verði fjármagnað betur til að sinna þessari mikilvægu þjónustu.
• Heilbrigðisþjónusta á landsbyggðinni. Heilbrigðisþjónusta og aðrir grunninnviðir þurfa að taka mið af raunverulegri fólksfjölgun, ekki síst á Suðurlandi og Suðurnesjum þar sem framlög hafa ekki vaxið samhliða fjölgun íbúa. Innviðirnir þurfa að fylgja samfélögunum og hér þarf að endurskoða fjárfestingu í takt við fólksfjölda.
• Sérnám lækna og mönnun heilbrigðisþjónustu. Aðgengi íslenskra lækna að sérnámi erlendis hefur verið takmarkaðra undanfarin ár, ekki síst í Svíþjóð þar sem áherslubreytingar hafa haft áhrif. Það skiptir miklu máli, enda hefur Svíþjóð lengi verið einn mikilvægasti áfangastaður íslenskra lækna í sérnámi. Ég hef kallað eftir aðgerðum af hálfu heilbrigðisráðherra og jafnframt þrýst á að sérnám lækna erlendis verði metið að fullu hér á landi. Það er mikilvægt til að tryggja að fleiri læknar sjái raunhæfa leið til að flytja heim að námi loknu. Ég hef einnig talað fyrir skýrara aðgengi að niðurfellingu námslána og markvissari hvötum til að læknar starfi utan höfuðborgarsvæðisins.
• Bætt umgjörð um sjókvíaeldi. Hér þarf mun metnaðarfyllri hvata til nýsköpunar og bestu lausna innan leyfistíma núverandi leyfa – svo dæmi séu tekin – til að lágmarka áhættu og auka sjálfbærni. Annars er hætta á að nýting skaði umhverfi og rýri tekjur bænda um allt land til framtíðar. Jafnframt ætti að tryggja að eignarhald fyrirtækja sé í meirihlutaeigu Íslendinga, líkt og almennt gildir í sjávarútvegi.
• Grindavík til framtíðar. Þótt kastljósið færist annað heldur óvissan áfram hjá Grindvíkingum. Stærsta verkefnið er að tryggja að Grindvíkingar geti byggt samfélag sitt upp á ný. Þar skortir ekki þol íbúanna heldur þor okkar til að standa með þeim til lengri tíma. Hlutverk ríkisins á ekki að vera að standa í vegi fyrir uppbyggingu, heldur að styðja við hana og hvetja áfram með öryggi fólks ávallt að leiðarljósi.
• Aukin samvinna Norðurlanda. Á tímum aukinnar óvissu þurfum við meiri samvinnu og minni pólitík. Norrænt samstarf skiptir Ísland miklu máli t.d. öryggismálum, orkumálum og í ljósi breytinga norðurslóðum. Um hana er þverpólitísk sátt á þingi og því eftir engu að bíða í þeim leiðangri að nýta sóknarfærin.
• Ísland stendur með Grænlandi. Grænlendingar eiga sjálfir að ráða sinni framtíð. Ísland á að vera góður nágranni og vinur – en við getum gert miklu betur í samstarfinu. Við þurfum að hlusta, rækta sambandið og byggja upp sterkari tengsl við Grænland til framtíðar.
• Eldsneytisbirgðir og öryggi Íslands. Ég hef lagt sérstaka áherslu á að efla eldsneytisbirgðir í landinu. Þær hafa oft verið langt undir viðmiðunarmörkum, þrátt fyrir að stór hluti atvinnulífsins og fæðuöryggis þjóðarinnar byggi enn á öruggu aðgengi að eldsneyti. Þetta er lykilmál í þjóðaröryggi Íslands og verkefni sem ríkisstjórnin þarf að setja í skýran forgang.